Verda Filmejo

?u filmoj en Esperanto estas utopio?

2a de Julio 2010

?u filmoj en Esperanto estas utopio?


Dum prezentadoj de Esperanto, ?ie kie mi organizadis ilin, oni demandadis min, ?u ekzistas radioj, revuoj a? filmoj, a? e? televido en la internacia lingvo. La? miaj rakontoj pri mirindaj ecoj de Esperanto, en kiuj la lingvo vere aspektis viva kaj uzata de multaj personoj, memkompreneble tuj mi devis prezenti longegan a? ne tro longan liston de radiostacioj, revuoj kaj filmoj. Se pri deko da radiostacioj kaj cento da revuoj kaj gazetoj mi ne havis problemojn, pri filmoj tamen mi devis konfesi, ke ekzistas nur kelkaj filmoj, originale produktitaj en Esperanto dum ?ia 123-jara historio, kiujn eblas kalkuli per fingroj de unu mano. Pri malsukceso de E-televido mi prefere silentis.

Esperanto ne estas escepto, ja ekzistas centoj da lingvoj, en kiuj oni ne produktas filmojn, en kiuj oni ne elsendas per radio, en kiuj oni e? ne presas revuojn. Sed ?u tio koncernas la lingvon, kiun parolas, la? diversaj kalkulmanieroj, ekde 2 ?is 10 milionoj da homoj el ducento da landoj, kiuj opinias, ke ekzistas unika internacia E-kulturo?

Kial esperantistoj evitas la plej fortan kaj impresan arton, kiu kunfor?is sonon kaj bildon, teatron kaj literaturon?

La homoj jam delonde perceptas la mondon per bildoj, sed ne per tekstoj. Eble pro tio la eksteruloj ne rimarkas Esperanton, ke ?i da?re vivas en tekstoj, sed ne en bildoj.

Mi kolektis kelkajn opiniojn, kiuj, la? mia sinteno, bone ilustras la ?eneralan situacion, kaj kiujn mi skizas sekve:

  1. Produktado de filmoj estas multekosta;
  2. Malposedo de la parola Esperanto de plejmulto de esperantistoj;
  3. Malmultas personoj, kiuj serioze kaj profesie agas per Esperanto kaj produktas ion kulturan;
  4. Esperantistoj ne havas originalan kaj ta?gan su?eton a? bonan ideon.

La? mia imago kaj kapablo, mi ?atus espliki ?iun punkton.

1. Produktado de filmoj estas multekosta.

Por krei altkvalitan filmon oni bezonas grandajn financajn rimedojn por pripagi scenariston, re?isoron, aktorojn, produktadon, muntadon kaj multon alian. Ankora? anta? unu jaro mi kredus al tiu aserto. Sed la vivo donas al ni tute aliajn ekzemplojn: la brita amatora re?isoro Marc Price filmis la filmon “Colin” en 2008 kontra? 70 dolaroj per amatora kamerao, la filmo estis alte taksita en la filma festivalo en Cannes. La usona re?isoro Oren Peli filmis la furoran hororan filmon “Paranormala Aktiveco” (Paranormal Activity) en 2007 per la bu?eto de 15 000 dolaroj, kaj estis filmita per amatora kamerao, sed  la filmo kolektis 190 000 000 dolarojn.

2. Malposedo de la parola Esperanto de plejmulto de esperantistoj

?ajne temas pri tio, ke estas malfacile trovi aktorojn, kiuj parolus klaran, viglan kaj vivan Esperanton. Mi rekomendus al tiuj personoj, kiu asertas tion, partopreni iun grandan E-aran?on, por certi?i, ke ekzistas multege da esperantistoj, kiuj parolas Esperanton kiel gepatran lingvon a? e? pli bone, ?ar Esperanto devigas paroli klare kaj bele por esti komprenata. Specialan rolon ludas parolmaniero kaj ak?ento, sed tio nur aldonas ?uindan ?armon.

Tamen mi povas kompreni la aserton, ?ar avera?e la parola kapablo de esperantistoj ne aspektas perfekta. Beda?rinde, ne ?iuj havas ?iutagan praktikon en la parola lingvo. Esperanto da?re vivas pli en tekstoj, ol en paroloj. Manko de kapablo pri parola lingvo estas ka?zita anka? de manko de a?dvidaj materialoj en la internacia lingvo. Unu naskas alian, tio estas dume nedis?irebla cirklo.

3. Malmultas personoj, kiuj serioze kaj profesie agas per Esperanto kaj produktas ion kulturan.

Pli kaj pli mi ricevas impreson, ke e? proksimume kalkulita kvanto de esperanto-parolantoj, estas tro optimisma. Malmultas personoj, kiuj atingas vere bonan nivelon de la lingva posedo, ankora? malpli multe kreas ion per Esperanto. Tio estas konata fakto anka? por aliaj movadon, kaj entute por homa aktivado: kreantoj estas malmultaj, konsumantoj estas plejparto. Sed ?ajnas, ke tiu proporcio en kazo de Esperanto aspektas katastrofa el vidpunkto de kreado de kulturo, ja la tuta kvanto de esperanto-parolantoj estas malmulta. Do, rezultas, ke ne ?iuj direktoj de kultura evoluo kaj ne ?iuj direktoj de aktivado estas aktivaj, ?ar simple mankas homoj por tio. Ekzistas anka? alia aspekto: la? sia naturo esperantistoj estas idealistoj, kio naski?as el la interna ideo de Esperanto, ili estas revantoj pri pli harmonia kaj justa mondo. Kaj, evidente, por subteni siajn revojn, oni ne bezonas krei ion, ?ar kreado apartenas al la fizika mondo, ne al revoj.

4. Esperantistoj ne havas originalan kaj ta?gan su?eton a? bonan ideon

Anka? tiun punkton mi opinias vera. Malgra? ekzistanta tre ri?a E-literaturo, e? originala, ?ajne nenio inspirigas kreemulojn surekranigi E-verkojn. ?ajne, la ”unika E-kulturo, kiun oni nomas internacia” anka? ne inspirigas. Temas ?uste pri ludfilmoj. La dokumentajn filmojn sukcese faras Roman Dobrzy?ski. Ekzistas belega informa filmo ”Esperanto estas…” de Rogener Paviski kaj E@I-skipo.

Mi certe mensogus, se mi prisilentos la fakton de surekranigo de ”Gerda malaperis” de Claude Piron kaj ”La Patro” la? adaptita verko de la japana literaturo de filmo-studio ”Imagu-Filmo”.

Sed tiuj filmoj aspektas pli escepto ol la regulo, ili estas kvaza? falanta stelo, kiu aperas bele kaj klare kaj poste malaperas el la horizonto. Mi ?uis la amatorecon de la filmado kaj esperis pri da?rigo, sed la miraklo ne da?ris longe. La entrepreno ?ajne ne plu ekzistas kaj ?ia retpa?o ne funkcias. Mi povas supozi, ke la atendoj pri financaj enspezoj per la filmo estis vanaj.

Mi ne volas kritiki ?iujn kaj ?ion, sed mi ?atus peni kompreni la ekzistantan situacion, kompari ?in kun la situacio en la aliaj landoj kaj en la mondo kaj prezenti tion, kion mi jam vidis kaj spertis, kaj eble veki la intereson de kreemuloj pri agado en grandega tereno de movi?antaj bildoj.

Nova provo

La bezono pri modernaj a?dvidaj materialoj estas evidenta. Kiel respondo al tiu bezono anta? duonjaro krei?is iniciata teamo pri dublado de filmoj en Esperanto surbaze de la filma portalo Verda Filmejo, la plej granda kolekto de subtekstoj en Esperanto. Ankora? frue paroli pri la rezultoj, sed jam nun ni povas paroli pri tio, ke eblas uzi modernajn objektojn de la a?dvida internacia kulturo, kiu ?efe ekzistas sub la licenco de Krea Komuna?o (Creative Commons) en niaj propraj celoj, kreante proprajn deriva?ojn de tiuj objektoj, ricevante ion novan kaj fre?an.

La malnetojn mi ?atus prezenti dum IJK-66 en Kubo dum prezento de nia filma agado kaj  dum Filmaj vesperoj.

Se vi havas pliajn ideojn pri la temo a? ?atus reagi, bonvolu komenti la artikolon.

La artikolo verkita por TEJO-Tutmonde.

Aleksander Osincev


Blogafiŝo publikigita de KienLi.

Pritakso de la filmo:

Komentoj:

  1. KienLi

    Mi ankora? ne menciis la filmon, kiun filmas nun SAT: http://filmoj.net/profesia-dokumentajxo Sed ?i denove estas dokumenta?o. Kaj mi ne menciis la dokumenta?on “Utopio en kvar movimentoj”.

    Mi ne estas kontra? la dokumentaj filmoj. Mi estas por evoluo de E-filmarto.

  2. mi pensas ke ne estas celo de lingvo fari tion… finasukceso venos kiam la DVD/Bluray havos komerciale sub-tekstojn en esperanto

  3. Sub la “Esperanto” mi komprenas anka? la movadon.

    La produktantoj dume ne tre favore rilatas al la ideo de traduko de iliaj filmoj en Esperanto.
    Tamen subtekstoj estas pli facila demando. Sed ?i tie mi ?atus tu?i la temon de kreado de propraj filmoj, sed ne traduko (kaj eble dublado) de aliaj. (Pri traduko kaj dublado la artikolo sekvos…- alia stranga temo).

  4. Mi pensas estas tre interesa ideo, estas teatro kunveno en minsk cxu ne? Eble tie ili povas pensi pri fari filmscripton kaj ili jam estas aktoroj….

  5. Mi volis proponi al “Morga? la Printempo” partoprenon en unu projekto.

    Scenaron skribas ne aktoroj, aktoroj ludas. Sed sendube, ili estas kreemaj kaj probable oni povas multon lerni de ili. Kaj eble iam tiuj aktoroj povus roli en E-filmoj.

  6. KIRSHVEDOV

    Saluton!

    Vi levis tre gravan temon. Anka? mi havis intencon verki artikoleton en mia blogo sub titolo “?u Gerda reaperos? Meditoj pri estonteco de la Esperanta kinematografo”. Se ?i tiu demandon oni pridiskutas ?i tie, mi eble verkos ?in por Verda Filmejo.

    Jen miaj rimarkoj koncerne ?i tiun artikolon.

    Unuavice, necesas noti, ke malmultekoste produktitaj filmoj, pri kiuj vi mencias, estas esceptoj. Jes, fojfoje aperas amatoraj filmoj, kiuj logas atenton kaj havas sukceson, anka? financan. Sed tio ne estas tendenco, tion ka?zas nur statistikaj le?oj. Al iliaj a?toroj bon?ancis, al multaj aliaj – ne. Sed ne eblas bazigi longtempan strategion sur esceptoj.

    Do, ?efa problemo restas, ke filmoproduktado estas tre multekosta (almena? relative niajn kapablojn). Kaj nuntempa Esperanta a?ditorio ne povas revenigi elspezitajn financojn; ?i estas tro malmulta kaj tro dissemita tra la mondo. Malsukceso de Imagu-Filmoj demonstras tion.

    Sekve, estas du ?efaj demandoj, kiujn ni devas respondi: 1)?u eblas produktado de filmoj en Esperanto por ne-Esperanta a?ditorio? 2) Kia estu filmoproduktado por Esperanta a?ditorio, se ?i neeviteble estos finance malgajnebla?

    Tio estas serioza temo por pridikskiti. ?i tie mi volas nur diri, ke mi ne emas kontra?starigi dokumentajn kaj fikciajn filmojn. Mi opinias, ke ?uste dokumentaj filmoj en Esperanto estas afero plej realigebla kaj avanta?a. Sed ili havu alian, novan formon.

    Kiel ekzemplon, mi povas rakonti ideon, kiun mi havas jam longan tempon – kreadi dokumentajn filmojn pri diversaj lokoj kaj urboj en formo de “videopromeno”. Oni prenas kameraon, prometas tra urbo filmante sian vojon kaj ?ion interesan, kio estas sur ?i, poste muntas el ?i tiu materialo filmon kun vo?a komento. Tiaj filmoj ebligos al spektantoj “virtuale ekskursi” tra diversaj lokoj de la mondo kaj konati?i kun iliaj vidinda?oj. Mi opinias, ke tia ?enro, se ?i disvolvi?os, estos tre interesa kaj utila por Esperantistoj kaj rimarkinda por eksteruloj. Nuntempe mi, doma?e, estas tro okupata, sed eble mi sukcesos fari ekzempleron de tia filmo por prezenti ?i tiun ideon videble.

  7. KienLi

    Saluton, Kirill,

    mi volonte legus vian artikoleton pri estonto de E-kinematografio en Verda Filmejo. ?u vi volas anka? reafi?i vian artikolon pri E-televido ?i tie?

    Per malmultekosta produktado mi nur volis substreki, ke tiuj amatoraj re?isoroj a?dacis filmi filmon kaj montri ?in al publiko, ili kura?is fari tion kaj ne timis la publikon.
    Certe ili ne prezentas la regulon, sed ili prezentas la kura?on, ke tamen eblas fari ion interesan e? ne havante multe da mono. Kaj male ekzistas grandega amaso de filmoj, kiuj havis grandan bu?eton, sed ili estas a?aj, kaj tiuj filmoj estas vere multaj.

    Interalie, mi parolas en la artikolo kaj vi mencias “Imagu-filmoj”, sed ni ankora? ne scias, ?u ili malkontentas pri la rezulto. Mi ?atus kontakti la produktantojn por preni intervjuon.

    Mi kontra?starigas dokumentajn kaj fikciajn filmojn nur pro tio, ke la dokumentaj filmoj en Esperanto estas sufi?e sukcesaj (ili aperas): “Esperanto estas”, filmata filmo de SAT, filmoj de Roman Dobrzy?ski, sed fikciaj filmoj preska? ne aperas.

    Vi donis interesan ideon pri la filmoproduktado. Indus ser?i anka? aliajn ideojn kaj eblojn por evoluigi E-filmarton. En la unua voco tio gravas por esperantistoj.

  8. Saluton..

    estas ja interesa temo, kvankam sufi?e trista.

    Kio pri Jutubo kaj la filmetoj tie – ?u ili kalkulas?
    Plej multaj ja estas malbonkvalitaj, iuj estas bloga?oj, iuj kun subtitoloj – kaj nur malmultaj realigas tian proponon de filmpromeno.
    Tamen iuj filmetoj ekzistas, ekz. de Anton Oberndorfer – a? la Esperantogrupo en Frajburgo (suda Germanio), kiu dedi?is sin al subtitoligado de alternativmediaj edukaj filmoj (http://www.youtube.com/user/EsperantoFreiburg).

    Certe estas interesega projekto pri filmpromenoj (fakte mi mem hodia? pensis, ?u fari tian: estas tiom varma somero en la?image frosta Finnlando, kaj ja ekzistas mirindaj lokoj en mia urbo – sed poste la energio forlasis min: tro lacigas anka? tiu varmo..)
    Certe necesus iu konstanta instigado kaj kunordigado – kiu ja volus transpreni tian “re?isoradon”? ?ar, la? mi, ja estu iuj bazaj reguloj por havi iun kompareblan kvaliton – a? ekz. iun “recepton” (skripton), kio enestu en la filmoj (informoj pri la urbo, iu superrigardo ktp.) por ricevi ian serion da urboinformiloj.
    Estus anka? interesa projekto ekz. filmi la ZEOjn (Zamenhof-objektojn), kvaza? filma versio de la libro, a? serio da biografioj kaj memprezentoj de UEA-delegitoj, …
    Surflanke de dokumentado ekzistas multaj eblecoj – sed la homoj devus kunlabori: kaj per kapablo, kaj emo, kaj cirkonstancoj, ekipa?o: jam i?as grandega projekto.
    Se oni atendas, ?is iuj individuismaj esperantistoj mem kreas ion spontanee, timeble da?rus eterne, do necesus iu kunordigado [kio certe malemigas jam duonon pro la deviga kadro mem..]

    ?u kompilo (eventuale serio) de jutubaj filmetoj estus ideo por la Verda Filmejo?

    Somerajn salutojn..
    brilanto

  9. La temo estas interesa, mi samopinias.

    Ekzistas ja granda kvanto de specifaj trajtoj de E-kulturo, kiujn indus montri en filmoj. Eble la penso de esperantistaro dume ka?as sin en anta?ju?oj pri propra lingvo kaj komunumo.

    Mi opinias tamen, malgra? mi menciis en la artikolo la tutan esperantistaron kiel senpersonan substancon, ?i tamen konsistas el homoj de kreema pensmaniero. La celo de nia agado estas instigi tiun homojn al pensemo en la direkto de filmarto.
    Mi esperas, ke dum niaj projektoj ni trovos pli da homoj, kiuj speciali?os pri re?isorado, scenaro kaj filmado.
    Unu knabo nun intencas skribi scenaron por unu “road movie”- filmo.
    Esperanto jam devigis min estis tradukanto, komputilisto, faranto de retejo, organizanto, mecenato, kial mi ne i?u scenaristo. 😉

    Pri ZEOj oni povus fari kaj dokumenta?o, kaj fikcia?on. Kiel ekzemple en la filmo “Paris, je t’aime” (“Parizo, mi amas vin”), kiu komencis la modon pri tiaspecaj filmoj (New York, I Love You) kaj aliaj urboj Moskvo, ?anhajo, Rio-de-?anejro, kiam oni dedi?as iun historion al iu urboparto. Esperantistoj ne havas landon kaj ne havas urbojn, sed havas ZEOjn kaj aliajn E-objektojn. Eblus pripensi tian varianton.

    YouTubaj videoj ne estas prioritato por nia filma agado en Verda Filmejo, ?ar pli-malpli tiaj videoj ekzistas. Sed mi ?atus veki intereson ?uste pri longda?raj filmoj.

  10. Mi gxuis viajn pensojn kaj inkluzivis cxi tiun je La Verda Stelo.

  11. KienLi

    Dankon. Mi ?ojos, se venos aliaj ideoj de pli vasta publiko.

Enskribi komenton por “?u filmoj en Esperanto estas utopio?”

Mi ne estas roboto.